تحلیل راهبردی و جامعه‌شناختی حضور میدانی جامعه؛ بازدارندگی ملی و ضرورت استمرار آن (از اسفند ۱۴۰۴ تا کنون)

به گزارش گیلانستان، آروین مجلسی فعال سیاسی اجتماعی شهر رشت در یادداشتی نوشت:

در ادبیات سیاسی و مطالعات امنیت ملی، «حضور میدانی مردم» همواره به عنوان یکی از متغیرهای تعیین‌کننده در سنجش میزان ثبات سیاسی و تاب‌آوری یک ساختار مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. از مقطع تاریخی ۹ اسفند ۱۴۰۴ و تحولات «جنگ رمضان»، جغرافیای سیاسی ایران شاهد دوره‌ای از فشارهای متقاطع خارجی و تهدیدات بالقوه داخلی بوده است. در چنین اتمسفر پرالتهابی، حضور مستمر و معنادار مردم در عرصه‌های عمومی فراتر از یک کنش نمادین و به مثابه یک «راهبرد دفاعی هوشمند» عمل کرده است.

این یادداشت، ابعاد استراتژیک این حضور اجتماعی و ضرورت حیاتی تداوم آن را در سه محور اصلی واکاوی می‌کند:

۱. تولید قدرت نرم و بازدارندگی نامتقارن (مهار تهدیدات خارجی)

این مهم صرفاً به انباشت جنگ‌افزارها محدود نمی‌شود و در مفهوم نظریه‌های نوین، از «بازدارندگی مدنی» به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های قدرت هوشمند یاد می‌شود. درست زمانی که طراحان استراتژی‌های تقابلی در خارج از مرزها، انتظار داشتند فشار همه جانبه منجر به گسست میان جامعه و حاکمیت شود، حضور گسترده طبقات مختلف مردم در خیابان‌ها به‌عنوان یک سیگنال قدرتمند ژئوپلیتیک عمل کرد. این حضور میدانی در دستگاه محاسباتی بازیگران متخاصم، این گزاره را تثبیت کرد که جامعه ایرانی در مواجهه با تهدیدات موجودیتی، به یک بلوک متحد تبدیل می‌شود. این کنش جمعی با افزایش شدید «هزینه مداخله»، نقشه‌های مبتنی بر تضعیف ساختاری ایران را با شکست استراتژیک مواجه کرد.

۲. مهار آنومی اجتماعی و خنثی‌سازی سناریوهای آشوب و کودتا

از منظر جامعه‌شناسی سیاسی، بحران‌های حاد مستعد شکل‌گیری آنومی (بی‌هنجاری) و فروپاشی نظم مستقر هستند. در این شرایط، شبکه‌های نفوذ و جریان‌های برانداز تلاش کردند تا با استفاده از خلاء حضور مردم، خیابان را به کانون تولید آشوب و بستری برای سناریوهای شبه‌کودتا تبدیل کنند؛ اما حضور خودجوش و هوشمندانه مردم، از اسفند ۱۴۰۴ به این سو، مکانیزم «تسخیر مدنی فضا» را فعال کرد. به‌طور طبیعی، وقتی اکثریت قاطع یک جامعه میدان را در دست می‌گیرند، ظرفیت عملیاتی اقلیت‌های رادیکال و شبکه‌های تخریبگر به‌شدت محدود می‌شود. این حضور فیزیکی، عملاً زیرساخت‌های روانی و میدانی لازم برای هرگونه تحرک براندازانه یا کودتاهای سخت و نرم را پیش از شکل‌گیری، از میان می‌برد.

۳. احیای سرمایه اجتماعی و بازتولید انسجام ملی

سرمایه اجتماعی، شبکه‌ای از اعتماد و همبستگی است که در مواقع بحران، مانع از فروپاشی درونی یک ملت می‌شود. گرچه تهدیدات چندلایه‌ای که از مقطع «جنگ رمضان» متوجه ایران شد، می‌توانست گسل‌های اجتماعی را فعال کند، اما واکنش جامعه کاملاً همگرا بود و حضور مشترک مردم، فرآیند «هویت‌سازی مقاومت‌محور» را تسریع کرد. در این بستر، افراد با وجود تفاوت‌های بنیادین در دیدگاه‌های سیاسی یا سبک زندگی، بر سر کلان‌روایت «حفظ امنیت ملی» به یک اجماع رسیدند. این همگرایی میدانی به تولید «همبستگی ارگانیک» منجر شد و تاب‌آوری کشور را در برابر شوک‌های بیرونی یا سومدیرتی‌های داخلی تضمین کرد.

نتیجه‌گیری (مهم)

استمرار حضور؛ خط قرمز منافع ملی

مطالعه رفتار سیاسی جامعه ایران نشان می‌دهد که نباید این حضور میدانی را به یک واکنش هیجانی کوتاه‌مدت تقلیل داد؛ چراکه این حضور یک متغیر استراتژیک در دکترین امنیت ملی است که مداخله مدنی مردم، هم دستگاه محاسباتی بیگانگان را مختل کرد و هم امکان یارگیری برای طراحان کودتا را به حداقل رساند.

با توجه به تداوم سطح تهدیدات در جغرافیای پرآشوب منطقه غرب آسیا، این حضور هوشمندانه به‌هیچ‌وجه نباید متوقف شود. استمرار این روند، یک ضرورت حیاتی و غیرقابل مذاکره است. در شرایط کنونی، هر فرد، جریان یا صدایی که به دنبال توقف این حضور است و جامعه را به انفعال، خستگی و ترک میدان تشویق می‌کند، خواسته یا ناخواسته نشان می‌دهد که دغدغه منافع ملی، امنیت و آینده کشور را ندارد. کسانی که واقعاً به فکر حفظ و پیشرفت ایران باشند، به‌خوبی می‌دانند «عمق استراتژیک» کشور در همین حضور پیوسته مردم نهفته است و رها کردن این عامل مهم، تنها به معنای هموار کردن مسیری برای نفوذ و تخریب آینده کشور توسط دشمنان داخلی و خارجی خواهد بود.

انتهای پیام/