۵۰۰ هزار نفر در انتظار شنیده شدن؛ چرا جلسه فعالین محلات محروم گیلان از برنامه سفر رئیس‌جمهور حذف شد؟!

به گزارش خبرنگار سرویس اجتماعی گیلانستان، فعالین اجتماعی محلات کمترتوسعه‌یافته استان گیلان در پی احتمال لغو جلسه مهم رئیس جمهور با موضوع محله محوری و دیدار با فعالین اجتماعی محلات کم برخوردار بیانیه‌ای به شرح زیر صادر کرد:

 

بسم الله الرحمن الرحیم

 

جناب آقای دکتر مسعود پزشکیان رئیس محترم جمهوری اسلامی ایران و رئیس شورای عالی امنیت ملی

 

با سلام و احترام

 

باسلام و صلوات به ارواح طیبه شهدا اسلام و انقلاب بویژه قائد عظیم الشان شهید آیت الله خامنه ای و شهدای سربلند و سرافراز جنگ رمضان و دی ماه ۱۴۰۴ باستحضار میرساند: ما جمعی از فعالین اجتماعی، معتمدین و دغدغه‌مندان محلات کمترتوسعه‌یافته استان گیلان، که سال‌هاست در کنار مردم و در متن مشکلات و محرومیت‌های محلات حضور داریم، لازم می‌دانیم نگرانی عمیق و گلایه جدی خود را از حذف جلسه بررسی و پیگیری «برنامه اقدام شبکه مدیریت محله‌محور» از برنامه سفر وبیناری جنابعالی به استان گیلان که در تمام سفرهای استانی حضوری و وبیناری شما تشکیل و برای اولین بار در استان گیلان لغو میگردد اعلام کنیم.

 

این گلایه صرفاً درباره حذف یک جلسه اداری یا کنار گذاشته شدن یک موضوع از دستور کار سفر استانی نیست؛ مسئله، نادیده ماندن فرصتی مهم برای شنیده شدن صدای مردمانی است که سال‌هاست زیر فشار فقر، محرومیت، تبعیض در دسترسی به خدمات عمومی و انباشت مسائل حل‌نشده زندگی می‌کنند.

 

جناب آقای رئیس‌جمهور؛

 

جنابعالی در فرازی از سخنان خود در جلسه شورای اطلاع‌رسانی دولت در روز گذشته یکشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، با تأکید بر ضرورت توجه ویژه به اقشار کم‌درآمد، محروم و آسیب‌پذیر، تصریح کردید که:

 

«ما باید اول محروم را ببینیم؛ آن کسی که زیر فشار اقتصادی له می‌شود، یتیم را ببینیم، فقیر و گرفتار را ببینیم. من مسئولم و وظیفه دارم آنها را ببینم.»

 

این سخنان، صرفاً یک توصیه اخلاقی نیست؛ بلکه باید به سیاست اجرایی، ساختار پاسخگویی و برنامه عملیاتی در تمام ارکان دولت تبدیل شود.

 

امروز یکی از مهم‌ترین بسترهای تحقق همین نگاه، برنامه اقدام شبکه مدیریت محله‌محور است؛ برنامه‌ای که با ابتکار شخص جنابعالی و با هدف شناسایی نظام‌مند مسائل محلات، حضور مستقیم مردم و فعالین اجتماعی، هماهنگی دستگاه‌های اجرایی و کاهش نابرابری در برخورداری از خدمات عمومی شکل گرفته است.

 

این ضرورت و رسیدگی به محلات اولویت دار کمترتوسعه یافته، با توجه به آمارهای رسمی و تکان‌دهنده منتشرشده درباره جان‌باختگان، شهدای امنیت، کشته‌شدگان، مجروحان و بازداشت‌شدگان حوادث دی‌ماه ۱۴۰۴ ، تلخی آن روزهای را مانند جنگ غیورمندانه رمضان، دردناک و اهمیت آن را دوچندان می‌کند. بی‌تردید بررسی ریشه‌های اجتماعی و اقتصادی آسیب‌پذیری جامعه، به‌ویژه در میان اقشار محروم و ساکنان محلات کمترتوسعه‌یافته، نیازمند توجه جدی، پژوهش مسئولانه و سیاست‌گذاری پیشگیرانه است. نباید اجازه داد فقر، احساس تبعیض، انباشت مطالبات و فاصله میان مردم و ساختارهای اجرایی، به شکاف‌های عمیق‌تر اجتماعی تبدیل شود.

 

۱. محله‌محوری؛ مطالبه‌ای فراتر از یک وزارتخانه

 

جناب آقای رئیس‌جمهور؛

 

با توجه به تأکیدات جنابعالی در جلسات شورای عالی امنیت ملی و پیگیری‌های کارگروه اجتماعی این شورا درباره ضرورت توجه به محلات محروم، انتظار می‌رفت برنامه اقدام شبکه مدیریت محله‌محور در سفر ریاست‌جمهوری به گیلان، جایگاهی ویژه داشته باشد.

 

بر اساس اطلاعات و پیگیری‌های ما، جلسه‌ای که می‌توانست فرصتی استثنایی برای طرح مستقیم مشکلات محلات و شنیده شدن مطالبات فعالین اجتماعی در حضور عالی‌ترین مقام اجرایی کشور باشد، از برنامه سفر حذف شده است.

 

این در حالی است که تجربه اجرای این برنامه در گیلان، با دغدغه‌مندی استاندار پرتلاش استان دکترحق شناس ۱۰ ماه قبل از ابلاغ رسمی از سوی وزارت کشور با ابتکار فعالین اجتماعی ، همراهی فرمانداران و مدیران اجرایی و حضور میدانی فعالین اجتماعی، مورد توجه وزارت کشور و شخص دکتر بطحایی، رئیس سازمان امور اجتماعی کشور، قرار گرفته و حتی دستور اعزام تیمی از وزارت کشور برای بهره‌گیری از تجارب استان صادر شده است.

 

از همین رو، حذف جلسه محله‌محوری از برنامه سفر، با رویکرد اعلام‌شده جنابعالی در حمایت از محرومان و سیاست‌های ابلاغی در این حوزه، نیازمند بازنگری جدی است.

 

ما معتقدیم محله‌محوری نباید در حد یک برنامه محدود به یک وزارتخانه یا مجموعه اداری باقی بماند. این برنامه ماهیتی فرابخشی دارد و تحقق آن مستلزم پاسخگویی مستقیم همه وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های اجرایی در قبال مسائل مردم است.

 

به همین دلیل، پیشنهاد و مطالبه جدی ما آن است که برنامه اقدام شبکه مدیریت محله‌محور، با ساختاری مشخص و اختیارات فرابخشی، ذیل نظر مستقیم شخص رئیس‌جمهور مستقر شود تا همه وزرا و دستگاه‌های مسئول در برابر مطالبات محلات پاسخگو باشند و این برنامه در پیچ‌وخم بروکراسی‌های معمول اداری به حاشیه نرود.

 

تجربه گیلان نشان داد هر جا این مسیر با ورود مستقیم عالی‌ترین مقام اجرایی استان و پیگیری مستمر استاندار همراه بوده، امکان عبور از موانع اداری و دستیابی به نتایج عملی فراهم شده است. اگر این ارتباط با واسطه‌های متعدد و بدون پشتیبانی مستقیم مدیریتی دنبال می‌شد، چه‌بسا همین دستاوردهایی که باواسطه پیگیریهای مستمر فعالین اجتماعی دغدغه مند محلات بود نیز حاصل نمی‌شد.

 

۲. تجربه گیلان؛ حدود یک سال تلاش میدانی پیش از ابلاغ برنامه ملی

 

در استان گیلان، از آذرماه ۱۴۰۳ و حدود یازده ماه پیش از ابلاغ ملی برنامه اقدام شبکه مدیریت محله‌محور، با دستور و هدایت دکتر هادی حق‌شناس، استاندار گیلان، اقدامات اولیه برای شناسایی، رصد و پیگیری مسائل محلات کمترتوسعه‌ یافته آغاز شد.

 

این مسیر با مشارکت فعالین اجتماعی و همراهی مجموعه‌ای از مدیران و فرمانداران، به شناسایی ۶۰ محله محروم در ۹ شهرستان استان منتهی شد.

 

در این مدت، مسائل مردم در عرصه‌های مختلف از جمله:

 

• آب، فاضلاب و زیرساخت‌های شهری؛

 

• راه، معابر، روشنایی و خدمات عمومی؛

 

• اشتغال، توانمندسازی اقتصادی و معیشت؛

 

• بهداشت، درمان و سلامت؛

 

• آموزش، مدارس و تجهیزات آموزشی؛

 

• خدمات حمایتی و رفاهی؛

 

• آسیب‌های اجتماعی، فرهنگی و مسائل امنیتی و انتظامی؛

 

مورد رصد، بررسی و پیگیری قرار گرفت.

 

حضور میدانی استاندارمحترم در محلات، گفت‌وگوی مستقیم با مردم و فعالین اجتماعی و پیگیری مسائل از دستگاه‌های اجرایی، زمینه شکل‌گیری مصوبات و اقدامات متعددی را فراهم کرد.

 

اگرچه نمی‌توان ادعا کرد همه مشکلات مرتفع شده یا همه مصوبات به نتیجه مطلوب رسیده‌اند، اما این تجربه نشان داد که با اعتماد به مردم، استفاده از ظرفیت فعالین اجتماعی و ورود مستقیم مدیران ارشد، می‌توان مسیر متفاوتی برای حل مسائل محلات محروم ایجاد کرد.

 

در عین حال، باید صادقانه گفت که اگر پیگیری مصوبات در ساختارهای رسمی استانداری که باید قانونا پاسخگوی انجام این ماموریت مهم باشند، با همان جدیت مرحله شناسایی و بازدیدهای میدانی دنبال می‌شد، قطعاً امکان ارائه خدمات گسترده‌تر و دستاوردهای بیشتری وجود داشت.

 

۳. محرومیت محلات؛ مسئله‌ای اقتصادی که به امنیت و سرمایه اجتماعی گره خورده است

 

واقعیت این است که بسیاری از خانواده‌های کم‌درآمد، به دلیل افزایش اجاره‌بها و ناتوانی در تأمین هزینه‌های زندگی، ناگزیر به سکونت در محلات محروم‌تر و حاشیه‌ای‌تر می‌شوند؛ مناطقی که خود با کمبود زیرساخت‌ها، ضعف خدمات عمومی و انباشت مشکلات اجتماعی مواجه‌اند.

 

در چنین شرایطی، فقر صرفاً یک مسئله معیشتی نیست؛ بلکه می‌تواند به احساس نابرابری، کاهش امید اجتماعی، تضعیف اعتماد عمومی و افزایش آسیب‌پذیری اجتماعی منجر شود.

 

رسیدگی به این محلات، هزینه اضافی برای دولت نیست؛ بلکه سرمایه‌گذاری برای عدالت اجتماعی، پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی، افزایش رضایتمندی عمومی و تقویت امنیت پایدار کشور است.

 

ما باور داریم که امنیت اجتماعی پایدار، تنها با رویکردهای انتظامی و امنیتی محقق نمی‌شود؛ بلکه ریشه آن در عدالت، رفع تبعیض، شنیدن صدای مردم و برخورداری عادلانه همه شهروندان از امکانات و خدمات عمومی است.

 

چه زیباست که در این مسیر، به توصیه ماندگار امیرالمؤمنین علی(ع) در نامه ۵۳ نهج‌البلاغه به مالک اشتر بازگردیم؛ آنجا که حضرت درباره طبقات فرودست جامعه چنین سفارش می‌فرمایند:

 

«اللَّهَ اللَّهَ فِي الطَّبَقَةِ السُّفْلَى مِنَ الَّذِينَ لَا حِيلَةَ لَهُمْ مِنَ الْمَسَاكِينِ وَالْمُحْتَاجِينَ وَأَهْلِ الْبُؤْسَى وَالزَّمْنَى…»

 

یعنی: «خدا را، خدا را در نظر بگیر درباره طبقه فرودست جامعه؛ همان کسانی که چاره‌ای ندارند؛ از نیازمندان، تهیدستان، مستمندان و کسانی که به سبب ناتوانی و گرفتاری، امکان دفاع از حقوق و تأمین نیازهای خود را ندارند.»

 

تاکیدات امام راحل و عظیم الشان در رسیدگی فوری به محرومان که فرمود:”خدا نیاورد آن روزى را که سیاست ما و سیاست مسئولین کشور ما پشت کردن به دفاع از محرومین و رو آوردن به حمایت از سرمایه دارها گردد و اغنیا و ثروتمندان ازاعتبار و عنایت بیشترى برخوردار شوند. معاذالله که این با سیره و روش انبیا و امیرالمؤمنین و ائمه معصومین- علیهم السلام سازگار نیست* نشان میدهد لازم است همه ارکان نظام تمام فرصتهای ویژه خدمت به محرومان و شنیده شنیدن صدای نمایندگان آنها را بویژه در چنین سفرهای مهمی که میتواند تحول اساسی در زندگی زن و مرد و کودک و جوان و آینده مردمان این محلات و مناطق بویژه نوجوان و جوانان ایجاد کند مورد توجه قراردهند نه اینکه با یک کج سلیقگی جلسه ای که در سفر وبیناری جنابعالی به استان آذربایجان شرقی تبریز به ریاست معاون اجرایی رییس جمهور تشکیل اما در استان مظلوم گیلان که محرومیتهای مختلفش پشت سربزیهای خدادادی پنهان مانده تا این لحظه حذف گردد و شائبه برگزاری آن جلسه تبریز به واسطه اهل آنجا بودن شما تقویت گردد

 

این سفارشات معصومین علیهم السلام و امام اندیشمند و فکور ما که فرمود:

 

« ما باید تمام تلاشمان را بنماییم تا به هر صورتی که ممکن است خط اصولی دفاع از مستضعفین را حفظ کنیم‏… ما برای احقاق حقوق فقرا در جوامع بشری تا آخرین قطره خون دفاع خواهیم کرد.» متضاد با رفتار برگزار کنندگان این برنامه با این سخن نورانی امام عظیم‌الشان و درهمشکننده بتان مستکبر عالم است. و البته این کلامها، یک توصیه صرفاً اخلاقی نیست؛ بلکه منشوری ماندگار برای مسئولیت حکومت در قبال محرومان و کسانی است که صدایشان کمتر شنیده می‌شود.

 

۴. مطالبات و پیشنهادهای فعالین اجتماعی محلات

 

با توجه به مراتب فوق، ما فعالین اجتماعی محلات کمترتوسعه‌یافته استان گیلان، ضمن احترام به جنابعالی و همه خادمان صدیق مردم در دولت و استان، مطالبات زیر را به‌صورت صریح اعلام می‌کنیم:

 

۱. دستور فرمایید جلسه بررسی برنامه اقدام شبکه مدیریت محله‌محور در سفر ریاست‌جمهوری به گیلان، با حضور نمایندگان فعالین اجتماعی محلات، استاندار و دستگاه‌های مسئول، مجدداً در دستور کار قرار گیرد تا فرصت شنیده شدن صدای مردم محروم از دست نرود.

 

۲. برنامه اقدام شبکه مدیریت محله‌محور به‌عنوان یک برنامه ملی و فرابخشی، ذیل نظر مستقیم شخص رئیس‌جمهور و با سازوکار مشخص پاسخگویی وزرا و دستگاه‌های اجرایی سازمان‌دهی شود.

 

۳. مصوبات مربوط به محلات محروم از مرحله تصویب تا اجرا، به‌صورت مستمر رصد و دستگاه‌های مسئول در قبال تأخیر یا عدم اجرای تعهدات خود پاسخگو شوند.

 

۴. ظرفیت مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها، اموال و اراضی بلااستفاده دولتی، اعتبارات بازآفرینی شهری و سایر منابع قانونی، با اولویت رفع محرومیت و ارتقای شاخص‌های عمومی و خدماتی محلات به کار گرفته شود.

 

۵. فعالین اجتماعی محلات به‌عنوان حلقه ارتباطی مردم و حاکمیت، مورد حمایت ساختاری قرار گیرند و امکان مشارکت مؤثر آنان در تصمیم‌سازی، نظارت و پیگیری مطالبات فراهم شود.

 

سخن پایانی

 

جناب آقای رئیس‌جمهور؛

 

ما ضمن احترام به شخص جنابعالی، رویکرد اعلام‌شده شما در توجه به مستضعفان و همچنین تلاش‌های استاندار گیلان و مدیران و مسئولانی که در دو سال گذشته به هر میزان برای خدمت به مردم این محلات انجام وظیفه کرده‌اند، تأکید می‌کنیم که گلایه امروز ما از یک تصمیم و حذف یک جلسه، به معنای نادیده گرفتن خدمات انجام‌شده نیست؛ بلکه مطالبه ما برای استمرار، تقویت و به نتیجه رساندن مسیری است که می‌تواند زندگی هزاران خانواده محروم را تحت تأثیر قرار دهد.

 

ما فعالین اجتماعی، نه برای مطالبه امتیاز شخصی و نه برای دیده شدن نام خود، بلکه برای شنیده شدن صدای مردمی سخن می‌گوییم که شاید امکان حضور در جلسات تصمیم‌گیری را ندارند؛ مردمی که مشکلات آب، فاضلاب، مدرسه، درمان، اشتغال، راه و معیشت، هر روز بخشی از زندگی آنان را دشوارتر می‌کند.

 

حذف جلسه محله‌محوری، نباید به حذف مسئله محلات محروم از اولویت‌های سفر ریاست‌جمهوری و دستور کار دولت منجر شود.

 

یک پرسش جدی و قابل تأمل:

 

اگر در برنامه سفر ریاست‌جمهوری، برای شنیدن دیدگاه‌ها و مطالبات فعالین اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی فرصت و جایگاه مشخصی پیش‌بینی شده و این جلسات همچنان در دستور کار باقی مانده‌اند، پرسش اساسی ما این است:

 

چرا جلسه اختصاصی فعالین اجتماعی محلات کمترتوسعه‌یافته و بررسی برنامه اقدام شبکه مدیریت محله‌محور حذف شد؟

 

مگر فعالین اجتماعی محلات، بخشی از بدنه اجتماعی همین جامعه نیستند؟ مگر آنان که سال‌ها بدون چشمداشت، در کنار محروم‌ترین خانواده‌ها و در متن مشکلات مردم فعالیت کرده‌اند، شایسته شنیده شدن نیستند؟

 

چرا باید جلسه‌ای که می‌توانست به طرح مستقیم کلان مسائل ۶۰ محله محروم باجمعیتی بالغ بر ۵۰۰ هزارنفر معادل یک پنجم جمعیت گیلان است بررسی موانع اجرایی، تعیین تکلیف مصوبات و اتخاذ تصمیمات بین‌بخشی برای بهبود زندگی مردم منجر شود، از برنامه سفر حذف شود؟

 

ما قصد تقابل یا مقایسه غیرمنصفانه میان گروه‌های اجتماعی و تخصصی را نداریم؛ سخن ما درباره ضرورت رعایت اولویت‌ها و توجه متناسب به عمق مسائل و محرومیت‌هاست.

 

آیا شنیدن صدای کسانی که از نزدیک با فقر، محرومیت و مشکلات روزمره مردم زندگی می‌کنند، نباید یکی از اولویت‌های اصلی سفر رئیس‌جمهور و رئیس شورای عالی امنیت ملی باشد؟

 

این پرسشی است که انتظار داریم مسئولان تنظیم و نهایی‌سازی برنامه سفر، درباره آن پاسخگو باشند.

 

آقای رئیس‌جمهور؛ اگر قرار است محرومان در اولویت باشند، باید صدای آنان نیز در عالی‌ترین سطح تصمیم‌گیری کشور شنیده شود.

 

امیدواریم دستور جنابعالی برای بازنگری در این تصمیم و استقرار یک ساختار مستقیم، فرابخشی و پاسخگو برای برنامه اقدام شبکه مدیریت محله‌محور، نقطه عطفی در تحقق عدالت اجتماعی و رسیدگی واقعی به محلات کمترتوسعه‌یافته کشور باشد.

 

ما همچنان در کنار مردم و برای مردم خواهیم ماند و با تمام توان، پیگیر حقوق و مطالبات به‌حق ساکنان محلات محروم خواهیم بود.

 

با احترام جمعی از فعالین اجتماعی و معتمدین محلات کمترتوسعه‌یافته استان گیلان. دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵